खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको आयोजनामा बिर्तामोडमा भएको भेलामा विषयविज्ञ लगायतका वक्ताले खाद्यवस्तुको स्वच्छताका बारेमा सचेतना आवश्यक रहेको बताएका छन् । रोगका विभिन्न माध्यमहरुमध्ये खाना प्रमुख रहेकाले यसको स्वच्छताले कतिपय रोगबाट बच्न सकिन्छ ।
त्यसका लागि उपभोक्ता सजग हुनुपर्दछ र खाद्यवस्तुको गुणस्तरका सम्बन्धमा सचेतता अपनाउनै पर्छ । ‘फास्ड फुड’ को प्रचलन बढ्दै जाँदा नेपालीको भान्सामा परम्परागत खाद्य परिकार विस्थापित भइरहेको छ । देखासिकीमा आएको यस्तो प्रचलनले हाम्रा भान्सा ‘रोगका घर’ बन्दैछन् ।
भान्सा मै औषधालय थियो कुनै समय । तर आज खासगरी शहरी जीवन परम्परागत सामाजिक जीवनशैलीबाट अलग हुँदै आधुनिकतातर्फ प्रवेश गर्दैछ । रोगको घर भनिने खाद्यवस्तुको गुणस्तर, उपयोगिता र शुद्धताका बारेमा सचेत नहुँदा मानव स्वास्थ्यमा प्रतिकूलता थपिँदैछ । त्यहीकारण हुनसक्छ सरकार सम्बद्ध निकायसँगै उपभोक्ता स्वास्थ्यसँग आवद्ध स्वयम्सेवी संस्थाहरुले यदाकदा बजारको अनुगमन र नियमन गर्ने गरेको छ । तर, त्यस्तो अनुगमनले सेवा प्रदायक संस्थाहरुको पद्धतिमा परिवर्तन नै आएको अनुभूति हुनु पाएको छैन ।
बजारमा उपलब्ध खाद्य वस्तुहरु चाहे त्यो खाद्यान्न होस् वा दाल, तेल अथवा मरमसला, दूध होस् वा दूग्धजन्य वस्तु अथवा पानी सबै मिसावटयुक्त छन् । त्यस्तै फलफूल, सागसब्जीदेखि उपभोग गर्ने सबै वस्तुमा विषादिको अत्यधिक प्रयोगले मानवस्वास्थ्य कमजोर हुँदैछ । यस्तोमा गुणस्तर नियन्त्रण गर्ने जिम्मेवार निकायले नियमन र अनुगमनसँगै सचेतना विस्तारको कामलाई पनि अभियानकै रुपमा चलाउन जरुरी छ ।
व्यक्ति लाभका निम्ति शहर बजारका होटल, रेष्टुरेन्टहरुका भान्सामा के–कस्ता परिकार पाक्दैछन् ? कस्ता वस्तुको प्रयोग गरिँदैछ ? तेल, मसला वा खाद्यवस्तुकै गुणस्तर कस्तो छ ? नित्य अनुगमन नगरिने हो भने मानव शरीर रोगको घर बन्ने निश्चित छ ।
सरकारले खाद्यवस्तुको गुण परीक्षण गर्न प्रयोगशाला पनि खोल्न थालेको छ । तर, तिनले बजार र उपभोक्ताको आवश्यकतालाई पूरा गरेको छ–छैन भनेर मूल्यांकन र समीक्षा भएकै छैन । बजारमा पाइने खाद्य तेलले मानवस्वास्थ्यमा पार्ने असर वा प्रभावको परीक्षण भएकै छैन । व्यक्तिलाभका निम्ति र असावधानीवस गरिने कर्मले अन्ततः हामी सबैलाई क्षति पु¥याउँद भने कसैले विर्सनु हुँदैन । त्यसैले परम्परागत जीवनशैलीलाई नै निरन्तरता दिएर सर्वोच्च धन भनिएको स्वास्थ्य रक्षाका लागि सबैको सचेतना आवश्यक छ आजको सन्दर्भमा ।
यसतर्फ उत्पादक, उपभोक्ता, विक्रेतासँगै सरोकार राख्ने सबै निकाय, खासगरी स्थानीय सरकार र जनप्रतिनिधिहरुले गम्भीर हुनुपर्दछ ।
