लकडाउनले स्यानिटाइजर उपभोक्तमाझ पु¥याउन सकस

कोरोना भाइरस रोकथाममा प्रयोग गरिँदै आएको स्यानिटाइजर लकडाउनका कारण उपभोक्तामाझ पु¥याउन सरकारी स्वामित्तको नेपाल औषधि लिमिटेडलाई सकस भएको छ । ढुवानी गर्न नसक्दा उत्पादन गरिएको ६० हजार बोतल स्यानिटाइजर लिमिटेडको गोदाममै थन्किएको छ ।

लिमिटेडले उत्पादन गरेको स्यानिटाइजर काठमाडौँसम्म सीमित भएको छ । उपत्यका बाहिरबाट माग दिनहुँ आइरहे पनि कसरी पु¥याउने भन्नेमा लिमिटेडलाई अन्योल भएको छ । “माग आएको आयै छ, कसरी पु¥याउने भन्ने समस्या छ”, लिमिटेडका निमित्त महाप्रबन्धक विजयश्री रत्न बज्राचार्यले भन्नुभयो, “उपत्यका बाहिर ढुवानी गर्ने विषयमा स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयसित छलफल भइरहेको छ ।” हाल लिमिटेडले एक सय मिलीलिटरको बोतल दैनिक २० हजारसम्ममा उत्पादन गरिरहेको छ ।

लिमिटेडको दैनिक ५० हजार बोतल उत्पादन गर्न सक्ने क्षमता छ । लिमिटेडले विभिन्न उद्योगसित अल्कोहल खरिद गरी स्यानिटाइजर उत्पादन गर्ने गरेको छ । लिमिटेडले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको मापदण्डअनुसार स्यानिटाइजर उत्पादन गरिरहेको छ । “दैनिक १० हजारदेखि १२ हजार बोतल खपत भइरहेको छ”, बज्राचार्यले भन्नुभयो, “धेरै उत्पादन ग¥यो भने पनि उपभोक्तासम्म पु¥याउनै सकिन्न ।” स्यानिटाइजर हाल्न १०० मिलीलिटर अटाउने बोतल मात्र काठामाडौँमा उत्पादन हुन्छ । यो भन्दा बढी अटाउने बोतल यहाँ उत्पादन हुँदैन । ठूलो बोतल सबै भारतबाट मगाउनुपर्ने हुन्छ । “लकडाउनका कारण ठूलो बोतल भारतबाट ढुवानी गर्न सकेका छैनौँ”, निमित्त महाप्रबन्धक बज्राचार्यले भन्नुभयो, “भारतबाट बोतल आयात गर्न मन्त्रालयले पहल गरीदिए सजिलो हुन्थ्यो ।”

लिमिटेडको हारगुहारपछि सानो बोतल उत्पादन गर्न काठमाडौँका उद्योग तयार भएका हुन् । कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण बढ्न सक्ने स्थितिलाई ख्याल गर्दै लिमिटेडले चैत ११ गतेदेखि स्यानिटाइजर उत्पादन थालेको हो । “आपतकालीन अवस्थाको ख्याल गर्दै हामी आफँैले निर्णय गरेर उत्पादन थालेका हौँ”, बज्राचार्यले भन्नुभयो । कोरोना भाइरस सङ्क्रमणलाई ध्यानमा राखी लिमिटेडले ८२ कर्मचारीमध्ये एकतिहाइ मात्र स्यानिटाइजर उत्पादनमा खटाएको छ । “कार्यालयमा कर्मचारीको भीड लगाउन पनि भएन, त्यसैले थोरै कर्मचारीलाई मात्र खटाएका छौँ”, उहाँले भन्नुभयो । चितवन, हेटौँडा, पोखरालगायत क्षेत्रबाट दैनिक स्यानिटाइजरको माग भइरहेको लिमिटेडका स्टोर प्रमुख दिनेश भट्टराईले भन्नुभयो । “माग भएजति दिन सक्छौँ, त्यहीअनुसार उत्पादन पनि गर्न सकिन्छ, तर मुख्य समस्या कसरी पु¥याउने भन्ने हो”, उहाँले भन्नुभयो । दिनुहँ स्यानिटाइजरको माग बढ्दो छ ।

लकडाउनका कारण पु¥याउन सक्ने स्थिति छैन । “माग के–कति आयो भनेर तथ्याङ्क राख्ने काम मात्रै भइरहेको छ”, भट्टराईले भन्नुभयो । काठमाडौँबाहिर ढुवानी गर्न मन्त्रालयको सहयोग चाहिने उहाँको बुझाइ छ । यस विषयमा मन्त्रालयले अहिलेसम्म सोधीखोजी नगरेको भट्टराई बताउनुहुन्छ । लिमिटेडका अनुसार अहिले बजारमा उपलब्ध स्यानिटाइजरमा अल्कोहलको मात्रा ४० देखि ७० प्रतिशतसम्म मात्रै हो । लिमिटेडले उत्पादन गरेको स्यानिटाइजरमा त्यसको मात्रा ८० प्रतिशत रहेको निमित्त महाप्रबन्धक बज्राचार्यको दाबी छ । “अहिलेको अवस्थामा हामीले उत्पादन गरेको स्यानिटाइजर सबैले सहजै पाउन सकुन् भन्ने हो”, उहाँले भन्नुभयो ।

लिमिटेडले उत्पादन गरेको स्यानिटाइजर उपत्यकाका सरकारी कार्यालय, विभिन्न सङ्घसंस्था, नेपाली सेना, प्रहरी, अस्पताललगायतले लग्ने गरेका छन् । बोतल सानो हुँदा अधिकांशले ठूलो भाँडोमा लिटरका हिसाबले खरिद गर्ने गरेको स्टोर प्रमुख भट्टराई बताउनुहुन्छ । एक सय मिलीलिटर स्यानिटाइजरको मूल्य रु १७५ तोकिएको छ । लिमिटेडले स्यानिटाइजरसँगै सिटामोल, सिटाप्लस र जीवनजलसमेत उत्पादन गरिरहेका छ ।

तीन महिनायता २५ टन सिटामोल उत्पादन गरेकामा अब पाँच टन जति मौज्दात रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । –––