केरामा पानामा रोग :प्रारम्भिक अध्ययन थालियो

 झापा,
कैलालीको अध्ययनपुरा टीकामा केरामा टीआर–४९पानामा रोगको प्रारम्भिक थाल छ । नेपाल कृषि परिषद् ९९.०९.२०१६ पनामा रोगको अध्ययनका लागि राष्ट्रिय बिरुवा संरक्षण सङ्गठन नेपालले समस्याको विश्लेषण कार्यदलले स्थलगत अध्ययन सुरु गरेको छ ।

राष्ट्रिय बाली रोग खड्का विज्ञान केन्द्रका वैज्ञानिक डा रामबहादुर ड्काको नेतृत्वमा सात सदस्यीय कार्यदलले टीकापुरमा पुगेर अध्ययन सुरु गरेको छ । कार्यदलले कृषि काम गेल आएका सुदूरपिम प्रदेश रम्बिनी प्रदेशका कार्यालय प्रमुख किसान छलफल चलेको छ । प्रारम्भिक चरणमा रोग पत्ता लगाउने आचार बारीबाट अर्को बारीमा सर्न नदिनका लागि संहिताहरू बाहिर निकाल्नुहोस्।

छलफलका साथ कार्यदलका संयोजक कृषि वैज्ञानिक डा राम बहादुर खड्काले किसानलाई हतोत्साहित्य सावधानी अपनाउन आग्रह गर्दछ । उसले पनामा रोगको सङ्क्रमण अन्य बारीमा फैलिन नदिन किसान सचेत हु बताउ । “हामीले नमूनाका लागि परीक्षण बारीमा पुग्दा स्थितिडरलाग्दो छ । त्यहाँ ६०÷६५ प्रतिशत बिरुवामा सङ्क्रमण फैलिएको छ”, डा खड्का भन्नुहुन्छ, “रोग फैलावट नष्ट गर्न सकिन्छ भने अन्य विशेष सावधानी आवश्यक छ। अन्य क्षेत्रको स्थानगत अवलोकन समय सङ्क्रमण फैलिएको छ।

माटोबाट रोग सर्ने कारण किसानले प्रत्येक केरा बारीमा क्वारेन्टाइन बनाउउ सुझाव कार्यदलले बताए । कार्यदलका सदस्य वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृत प्रकाश पौडेल बारीमा जाँदा उत्पादन केरा सङ्कलन र बाजारीकरण विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह । “रोगको सङ्क्रमण पुष्टि भइसके पछि हटसाहितर रेखदेख। बारी बाहिरको सामग्री बारी नलिन र भित्रको सामग्री बाहिरी नलिन व्यवस्था मिलाउन सक्तैन”, उहाँले भन्नुभयो, “विशेषगरी सवारीसाधन र पानीबाट बढी जोखिममा कारणले गर्दा बारीमा सवारीसाधनमा रोक छ।

कार्यदलले अध्ययनले अधिकांश केरा बारीमा रोगको सङ्क्रमण फैलावट देखी छ । कटपयमा केरामाको लक्षण देखिए पनि माटोबाट सरके जीवाणुको लक्षण छ महिनासम्म लाग्ने सम्भावना छ । बिरुवाबाट तीन–चार महिनामै लक्षण देखाइएको छ । कृषि केन्द्र कैलालीका प्रमुख खगेन्द्र जोशीले किसान आफँ ज्ञानै ज्ञानै हु बताउ । उसको किसानले आफ्नो बारीको निगरानी बढाउ र स्थानीय जनताको समन्वयको बढाउको टिप्पणीमा जोड दिनुहोस् ।

कैलाली केरा उत्पादक सङ्घका अध्यक्ष दीपेन्द्र थारुले रोगको सङ्क्रमण देखिएपछि किसान सचेत बताउनु भयो । “विगतमा पनि प्राकृतिक विपत्तिका कारण धेरै नोक्सानी व्यहोर आएका छौ। अब यो रोग केरा किसान विस्थापितको अवस्था छ”, उहाँ भन्नुहुन्छ, “केरा नष्ट गर्न तयार छौं। हामी केरा व्यवसाय छडेर अर्को तयार छौं, राज्यले विकल्प खोज दिनुपर्यो। पनामा रोगको सङ्क्रमण देखिएपछि टिप्पणीपुरस्थित सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको कृषि क्याम्पसको ल्याबमा परीक्षणका लागि नमूना पठाउन कार्यदलले किसानलाई सुझाव दिनुहोस्।